13 Madde (13th)

Belgeselin çıkış noktası Amerikan Anayasası'nın On Üçüncü Ek Maddesi'ndeki bir cümle. Madde köleliği kaldırıyor, ama bir istisna bırakıyor: suçtan hüküm giymiş kişilerin cezası olarak değil. Ava DuVernay bu boşluktan başlayıp iç savaşın bitiminden bugüne uzanan bir hat çiziyor: mahkûmların kiraya verilmesi, Jim Crow yasaları, uyuşturucuyla savaş ve bugünkü kitlesel hapsetme. DuVernay'ın tezi açık: kölelik bitmedi, suç tanımı üzerinden sürdürüldü; küçük suçların ağır cezalandırılması ve siyah mahallelerin hedef alınması bunun aracı oldu. Film 2016'da New York Film Festivali'ni açan ilk belgesel oldu. Ekim 2016'da Netflix'te yayımlandı. Rotten Tomatoes yüzde 97, ortalama 10 üzerinden 8,8. Yapım En İyi Belgesel dalında Primetime Emmy kazandı ve 89. Oscar'larda En İyi Belgesel dalında aday gösterildi. Bir rakam belgeselin sonradan kazandığı ağırlığı gösteriyor: 2020'deki George Floyd protestoları sırasında izlenme sayısı yüzde 4.665 arttı. Kimin için: Amerikan ceza sisteminin tarihini ve irk meselesini bir arada görmek isteyenler. Kimin için değil: karşı görüşün de duyulmasını bekleyenler; film savunma değil iddianame ve bunu gizlemiyor.