Uyanışlar (Awakenings)

Penny Marshall’ın filmi bir koma öyküsü değil. Hastalar 1919 ile 1930 arasında yayılan uyku hastalığı salgınından sağ çıkıp sonra yıllarca donmuş kalmış kişiler, denenen ilaç da Parkinson tedavisinden tanıdık L-DOPA. Bu ayrım izlerken işe yarıyor: uyanma sahnesi ortalarda geliyor, kalan bölüm tedavinin sönüşünü anlatıyor. Yani mucize finalde değil kurulumda duruyor. Rol dağılımı da ters kurulmuş. Komedisiyle tanınan Robin Williams içine kapanık, sesini hiç yükseltmeyen araştırmacıyı oynuyor, bütün fiziksel yük Robert De Niro’da. De Niro gerçek uyanış görüntülerini çalışmış; kitabın yazarı Oliver Sacks yapımın teknik danışmanıydı ve çekim sonrası yemeklerde bile De Niro’nun ayağının kıvrıldığını gördüğünü anlatıyor. Sacks filmin bazı yerlerde duygusallaştırılıp basitleştirildiğini de söylüyor. Çekim 16 Ekim 1989’da Brooklyn’de hâlâ faal olan Kingsboro Psikiyatri Merkezi’nde başladı, jenerik üç hastanenin hastalarına ve personeline teşekkür ediyor. Gerçek bir hastanın göründüğü beş saatlik erken kurgu gösterime çıkmadı. 63. Oscar töreninde üç adaylık geldi, üçü de kazanamadı: en iyi film, erkek oyuncu ve başka bir kaynaktan uyarlanan senaryo. Kimin için: Williams’ı neredeyse tümüyle içe dönük izlemeyi kabul eden, ikinci yarının bir gerileme günlüğüne dönüşmesini sorun etmeyen izleyici için. Kimin için değil: Tedavinin hâlâ tuttuğu yerde biten bir anlatı arayan izleyici için.