Tanrılar Çıldırmış Olmalı (The Gods Must Be Crazy)

Kalahari'de yasayan San avcisi Xi, ucaktan atilan bos bir Coca-Cola sisesi buluyor. Kabile once bunu tanrilarin hediyesi sayiyor; sise tek oldugu icin kavga cikiyor. Xi siseyi dunyanin ucuna goturup atmaya karar veriyor. Yolda bir biyolog, bir ogretmen ve bir gerilla grubuyla kesisiyor. Jamie Uys yazdi, yonetti ve yapimciligini ustlendi. Xi'yi Namibyali N!xau oynuyor. Butce 5 milyon dolar; cekim Guney Bati Afrika'da, bugunku Namibya'nin Tsumkwe bolgesinde ve Botsvana'da yapildi. Oyuncunun odemesi filmin en cok tartisilan konusu. Uys, N!xau'ya once 300 dolar odedigini, sonra sigir ve aylik odeme verdigini soyledi. Akademisyen Josef Gugler ise Uys'un yapim hikayesini kurmacalastirdigini belirtti: N!xau geleneksel bir avci toplayici degil, bir ciftlikte cobanlik yaparak buyumustu. Film ABD'de 1982'deki deneme gosterimlerinde tutmadi; 20th Century Fox'un 1984'teki yeniden dagitimiyla patladi ve dunya genelinde yaklasik 200 milyon dolar hasilat yapti. Roger Ebert filmi kucuk bir hazine olarak niteledi. Elestiri esas olarak baska yerden geldi. Film irkci kaliplari surdurmekle ve apartheid'i gormezden gelmekle suclandi; antropologlar filmi kucumseyici buldu ve apartheid propagandasi olarak niteledi. New York Times, seyircinin o dunyada apartheid'in hic var olmadigini sanabilecegini yazdi. Kimin icin: seksenlerin sozsuz komedi sahnelerini ve slapstick'i sevenler. Kimin icin degil: San halkinin tasvirinden rahatsiz olacaklar; itiraz yerinde ve film bu elestiriyi ilk gunden bu yana tasiyor.