Żeby nie było śladów (Leave No Traces)

1983, Varşova. On dokuz yaşındaki Grzegorz Przemyk, lise bitirme sınavlarını kazandığı gün polis tarafından gözaltına alınıyor ve karakolda dövülerek öldürülüyor. Yanında bir tek arkadaşı vardı: Jurek Popiel. O tek tanık. Devlet bundan sonra bütün gücünü tek bir amaca yöneltiyor: Jurek'in ifadesini çürütmek. Jan P. Matuszyński yönetti. Kaynak Cezary Łazarewicz'in belgesel kitabı. Olay gerçek ve Polonya'da sıkıyönetim döneminin en bilinen davalarından biri. Przemyk'in annesi Barbara Sadowska muhalif bir şairdi; oğlunun ölümü ve ardından yürütülen soruşturma, rejimin yargıyı, basını ve tanıkları nasıl kullandığının açık bir kaydı hâline geldi. Filmin ilgilendiği şey cinayet değil, sonrası. Anlatının büyük bölümü ifadeler, sahte tanıklar, aile üzerinde kurulan baskı ve mahkeme salonunda geçiyor. Devlet suçu gizlemiyor; suçu kanıtlanamaz hâle getiriyor. Süre iki buçuk saati aşıyor ve film bu uzunluğu bilerek kullanıyor: sürecin yorucu olması anlatının bir parçası. Yapım Polonya'nın 2022 Oscar adayı oldu ve Venedik ana yarışmasında gösterildi. Kimin için: Doğu Avrupa tarihini ve devlet şiddeti üzerine kurulu siyasi dramaları merak edenler. Kimin için değil: süre uzun, isim kalabalık ve dönemin siyasi yapısını bilmeyen seyirci için takip zor.