Gümüş Küre (On the Silver Globe)

Bir grup astronot dünyadan kaçıp uzak bir gezegene iniyor. Kayıt cihazları açık; her şeyi kendileri anlatıyor. Çocukları doğuyor, dil bozuluyor, ölen astronotlar tanrı sayılıyor ve birkaç kuşak içinde ortaya dinî bir düzen çıkıyor. Sonra dünyadan yeni biri geliyor ve onu kurtarıcı ilan ediyorlar. Anlatının ilgilendiği yer uzay değil, dinin sıfırdan nasıl imal edildiği. Film mitin doğuşunu adım adım gösteriyor: bir yanlış anlama, bir ölüm ve bunları düzenleyen bir anlatı. Kurtarıcı ilan edilen adamın kendisi de bu rolü bir yerden sonra kabul ediyor. Biçim boğucu ve yorucu. Kamera sürekli hareket ediyor, oyuncular bağırarak konuşuyor, sahneler açıklama vermiyor. Kolay izlenen bir film değil ve öyle olmaya çalışmıyor. Yapımın hikâyesi filmin kendisi kadar tuhaf. Çekimler 1977'de Polonya kültür bakanlığının kararıyla durduruldu, dekorlar ve kostümler imha edildi, Andrzej Żuławski ülkeyi terk etti. On yıl sonra malzemeye geri dönmesine izin verildi; çekilemeyen sahneleri tamamlamak yerine, o sahnelerde ne olması gerektiğini kendi sesiyle anlatan bir yorum ekledi ve altına bugünün Polonya sokaklarını koydu. Yani filmin eksikleri kapatılmadı, gösterildi. Andrzej Seweryn, Jerzy Trela ve Grażyna Dyląg kadroda. Kimin için: deneysel bilimkurguyu ve Doğu Avrupa sinemasının uç örneklerini sevenler. Kimin için değil: anlaşılır bir anlatı bekleyenler; film bilerek parçalı ve bazı bölümleri sözlü özetten ibaret.