Gün Doğmadan (Before Sunrise)

Richard Linklater’ın filmi, trende konuşmaya başlayan Jesse ile Celine’i Viyana’da indiriyor ve sabaha kadar yürütüyor. Çıkış noktası gerçek bir geceydi. Linklater 1989’da Philadelphia’da bir oyuncakçıda Amy Lehrhaupt’la tanıştı ve gece yarısından sabah altıya kadar şehirde yürüdüler. Lehrhaupt 9 Mayıs 1994’te bir motosiklet kazasında öldü; Linklater bunu ancak yıllar sonra, ortak bir tanıdığın mektubuyla öğrendi. Senaryoyu Linklater, Kim Krizan ile on bir günde yazdı; ilk tasarılarda hikâye Avusturya’da değil Teksas’ta geçiyordu. Diyalogların kimden çıktığı hâlâ tartışılıyor: Julie Delpy 2016’da Creative Screenwriting dergisine metnin neredeyse tümünü Ethan Hawke’la birlikte yeniden yazdıklarını söyledi, Krizan 2019’da bunu reddetti. Jenerikte senaryo yine Linklater ile Krizan’ın. Filmde okunan şiiri Linklater şair David Jewell’a yazdırdı. Dinleme kabininde çalan Kath Bloom parçasını ona tanıtan kişi yönetmen Caveh Zahedi’ydi; film şarkıcıyı yeni bir dinleyiciyle buluşturunca Bloom tekrar yazmaya başladı ve 1999’da on yılı aşkın aradan sonraki ilk albümünü çıkardı. Linklater 1995 Berlin’inde en iyi yönetmen Gümüş Ayı’sını aldı. Kimin için: Filmin en çok hatırlanan bölümünün, dinleme kabininde tek kelime edilmeden geçen sahne olmasını tuhaf bulmayan izleyici için. Kimin için değil: Jesse ile Celine’in önüne bir engel çıkmasını bekleyen izleyici için; buradaki tek kriz sabahki tren saatidir.