Latcho Drom (Safe Journey)

Film Roman halkının bin yıllık göç yolunu takip ediyor: Rajasthan'daki çölden başlıyor, Mısır'a, Türkiye'ye, Romanya'ya, Macaristan'a, Slovakya'ya, Fransa'ya geçiyor ve Endülüs'te bitiyor. Her durakta o bölgenin Romanları müzik yapıyor. Anlatıcı yok, röportaj yok, açıklayıcı metin yok. Yalnızca müzik ve yol var. Tony Gatlif yazdı ve yönetti. Gatlif Cezayir doğumlu ve Roman kökenli; Roman kültürü üzerine bir dizi film çekti, bu üçlemenin ortasındaki iş. Filmin biçimi belgesel ile kurgu arasında. Sahneler düzenlenmiş, müzisyenler kamera için çalıyor, ama hiçbir şey canlandırma değil; her topluluk kendi müziğini kendi mekânında icra ediyor. Başlıktaki söz Romanicede iyi yolculuk dileği anlamına geliyor. Müzikal bağlantı doğrudan gösteriliyor: Hindistan'daki bir ezginin biçimi Balkanlar'da, sonra Endülüs flamenkosunda yeniden çıkıyor. Filmin asıl tezi bu süreklilik. Yapım 1993 Cannes Film Festivali'nde gösterildi. Anlatı sürgünü ve dışlanmayı sözle değil şarkı sözleriyle veriyor; Romanya bölümünde bir kadın toplama kamplarını anlatan bir ağıt söylüyor. Kimin için: dünya müziğini ve alışılmadık biçimdeki belgeselleri sevenler. Kimin için değil: olay örgüsü yok, karakter yok ve müzikle ilgilenmeyen izleyici için film boş geçer.