Olmak ya da Olmamak (To Be or Not to Be)

Varsova'da bir tiyatro toplulugu. Alman isgali basladiginda sahne yeteneklerini direnise cevirmek zorunda kaliyorlar; Gestapo subaylarini oynayarak kendi hayatlarini kurtarmaya calisiyorlar. Ernst Lubitsch yonetti. Carole Lombard ve Jack Benny basrollerde. Film Lombard'in ucak kazasinda hayatini kaybetmesinden yalnizca bir ay sonra vizyona girdi. Ilk tepkiler bolundu. Elestirmenler agir bir konuyu hicivle ele almasini kinadi. New York Times'tan Bosley Crowther, bir tuluat dizisinin hemen ardindan Varsova'ya yapilan yikici bir hava saldirisini seyircinin nasil kabul edecegini sordu. Bir kismi ise filmi incelikli bir eglence olarak savundu. Lubitsch itirazlara yayimlanan bir metinle karsilik verdi: bu filmde hicvettigim sey Naziler ve onlarin gulunc ideolojisidir. Itibar zamanla degisti. Rotten Tomatoes bugun yuzde 96, Metacritic 86. Filozof Slavoj Zizek filmi en sevdigi komedi olarak andi ve iyi anlamda delilik olarak niteledi. Film 1996'da Ulusal Film Kayit Defteri'ne alindi ve Amerikan Film Enstitusu'nun en iyi 100 komedi listesinde yer aldi. Kimin icin: kara mizahi ve klasik Hollywood komedisini sevenler. Kimin icin degil: konuyu komedi disinda gormek isteyenler; film 1942'de cekildi, yani anlattigi sey henuz surerken ve bu rahatsizlik hicbir zaman tam gecmedi.